Słownik

Słownik pojęć

Krótkie definicje słów, na które trafisz przy zabezpieczaniu krypto. Każde hasło ma własną stronę z dłuższym wyjaśnieniem.

Adres portfela: Adres portfela to ciąg znaków, na który inni wysyłają kryptowaluty. Powstaje z klucza publicznego, można go bezpiecznie udostępniać i nie pozwala nikomu wydać środków.
Akt poświadczenia dziedziczenia: Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument sporządzany przez notariusza, który potwierdza, kto dziedziczy po zmarłym. Po zarejestrowaniu ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
BIP-39: BIP-39 to standard zamieniający losową liczbę w listę 12–24 słów z ustalonego słownika 2048 pozycji. Z tej listy portfel odtwarza ziarno, z którego wylicza wszystkie klucze.
Custodial (powiernicze przechowywanie): Custodial to model, w którym firma, na przykład giełda, przechowuje klucze prywatne w imieniu klienta, a klient widzi na koncie tylko saldo i prawo do zlecenia wypłaty.
Depozyt notarialny: Depozyt notarialny to przyjęcie przez notariusza na przechowanie dokumentów, nośników danych, pieniędzy lub papierów wartościowych, z protokołem wskazującym, komu i na jakich warunkach ma je wydać.
Dyspozycja na wypadek śmierci: Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci to pisemne polecenie dla banku, by po śmierci posiadacza rachunku wypłacił określoną kwotę wskazanym bliskim. Przepis dotyczy wybranych rachunków bankowych.
Hot wallet i cold storage: Hot wallet to portfel, którego klucze działają na urządzeniu połączonym z internetem. Cold storage to przechowywanie kluczy offline, na urządzeniu lub nośniku bez stałego dostępu do sieci.
Klucz prywatny: Klucz prywatny to tajna liczba, którą właściciel podpisuje transakcje kryptowalutowe. Kto go ma, może wydać środki przypisane do powiązanych adresów; kto go nie ma, nie ruszy ani jednej monety.
Multisig (portfel wielopodpisowy): Multisig to portfel wielopodpisowy: wydanie środków wymaga podpisów z określonej liczby kluczy spośród kilku ustalonych przy tworzeniu, na przykład dwóch z trzech.
Non-custodial: Non-custodial to określenie portfela lub usługi, które nie przechowują kluczy prywatnych użytkownika i nie mają technicznej możliwości dysponowania jego środkami.
Passphrase (25. słowo): Passphrase, potocznie 25. słowo, to dodatkowe hasło łączone z frazą odzyskiwania. Z tej samej frazy i różnych passphrase powstają zupełnie różne portfele, a błędne hasło nie zgłasza błędu.
Portfel 2 z 3: Portfel 2 z 3 to multisig z trzema kluczami, w którym każda transakcja wymaga podpisów z dowolnych dwóch z nich. Zgubienie jednego klucza nie blokuje środków, a przejęcie jednego nie wystarcza do kradzieży.
Portfel sprzętowy (hardware wallet): Portfel sprzętowy to osobne urządzenie, które przechowuje klucze prywatne i podpisuje nimi transakcje wewnątrz siebie, tak że klucze nie trafiają do komputera ani telefonu.
PSBT (częściowo podpisana transakcja): PSBT, czyli częściowo podpisana transakcja bitcoinowa, to standardowy format pliku, w którym transakcja wędruje między programem a urządzeniami podpisującymi, zbierając po drodze kolejne podpisy.
Seed phrase (fraza odzyskiwania): Seed phrase, czyli fraza odzyskiwania, to lista zwykle 12 lub 24 słów, z której portfel kryptowalutowy odtwarza wszystkie swoje klucze prywatne. Kto zna frazę, ma pełny dostęp do środków.
Self-custody (samodzielne przechowywanie): Self-custody to samodzielne przechowywanie kryptowalut: kluczami prywatnymi zarządza wyłącznie właściciel, a żadna firma nie może ani wypłacić jego środków, ani ich zablokować.
SLIP-39 (Shamir Backup): SLIP-39 to standard dzielenia kopii zapasowej portfela na kilka udziałów metodą Shamira. Do odtworzenia klucza potrzeba ustalonej liczby udziałów, a pojedynczy udział niczego nie ujawnia.
Timelock (blokada czasowa): Timelock, czyli blokada czasowa, to zasada w transakcji lub skrypcie bitcoina, według której środków nie można wydać przed upływem ustalonego czasu lub liczby bloków.
UTXO (niewydane wyjście transakcji): UTXO, czyli niewydane wyjście transakcji, to pojedyncza wpłata bitcoina, której jeszcze nie wydano. Saldo portfela to suma wszystkich jego UTXO.
xpub (rozszerzony klucz publiczny): Xpub to rozszerzony klucz publiczny portfela. Pozwala wyliczyć wszystkie adresy do odbioru i śledzić saldo, ale nie pozwala wydać ani jednej monety.