Kryptowaluty w testamencie: co wpisać, a czego nigdy

Anna ma 47 lat, bitcoina na portfelu sprzętowym i testament własnoręczny, który zapisała kilka lat temu na kartce: „Wszystko dla syna”. Po jej śmierci syn dziedziczy. Bitcoin pozostanie jednak nieruchomy, jeśli syn nie dowie się, że istnieją, gdzie leży urządzenie i jak go użyć. Testament załatwia pytanie „komu”, ale nie odpowiada na pytanie „jak”.

(Anna jest postacią zmyśloną.)

Ten poradnik opisuje, co do testamentu z krypto wchodzi, czego nie, i jak wybrać formę. Szerszy kontekst, czyli przebieg dziedziczenia od śmierci do wypłaty, jest w filarze dziedziczenie kryptowalut.

To nie jest porada prawna. Piszemy po to, żebyś wiedział lub wiedziała, o co pytać. Testament sporządza się u notariusza lub własnoręcznie, ale w swojej sprawie zapytaj notariusza albo prawnika.

Czy kryptowaluty można wpisać do testamentu?

Tak. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia (art. 925 Kodeksu cywilnego), a w skład spadku wchodzą prawa majątkowe zmarłego, w tym kryptowaluty. Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu (art. 926 KC). Jeśli nie zostawisz testamentu, rodzina dziedziczy według kolejności ustawowej: dzieci i małżonek, a dalej rodzice i rodzeństwo (art. 931 i następne).

Testament pozwala ułożyć to inaczej. Możesz powołać do spadku konkretną osobę, podzielić majątek na części albo przeznaczyć wybrane składniki konkretnym osobom. Nie możesz jednak całkiem pominąć najbliższych bez konsekwencji. Zstępnym, małżonkowi i rodzicom, którzy byliby powołani z ustawy, należy się zachowek (art. 991 KC), czyli co do zasady połowa wartości udziału, który by im przypadał. Do wartości, od której liczy się zachowek, wchodzi cały majątek, także krypto.

Co wpisać do testamentu

Testament mówi o prawach, nie o technice. Do zapisu o krypto wchodzi:

1. Wskazanie, kto dziedziczy lub kto otrzymuje krypto, z imienia i nazwiska, a nie „syn” czy „żona”.
2. Opis przedmiotu ogólny, nie techniczny. Na przykład „moje kryptowaluty”, „środki na koncie na giełdzie X” albo „bitcoin przechowywany na moim portfelu sprzętowym”.
3. Informacja, że istnieje osobna instrukcja dostępu, i gdzie ją znaleźć. Sama instrukcja nie jest częścią testamentu.
4. Ewentualny wykonawca testamentu, jeśli chcesz kogoś wskazać do uporządkowania spraw.

Opis „moje kryptowaluty” działa lepiej niż lista monet i adresów. Lista się starzeje, a ktoś, kto ją czyta, dostaje mapę do Twoich środków. Przy zapisie na rzecz konkretnej osoby opis musi jednak umożliwiać jednoznaczne ustalenie przedmiotu. Jak go sformułować, ustalisz z notariuszem.

Czego nie wpisywać do testamentu

Nie wpisuj	Dlaczego
Seed phrase	Testament czytają notariusz, sąd i rodzina, a kopie trafiają do akt. Kto zna seed, opróżni portfel
Haseł, PIN-ów, passphrase	Z tego samego powodu
Kwot i adresów portfeli	Dane po śmierci przechodzą przez wiele rąk, a adresy da się śledzić w publicznej sieci
Szczegółowych instrukcji technicznych	Testament się nie aktualizuje, a technika tak. Instrukcja ma osobne życie
Warunków i terminów przy zapisie windykacyjnym	Takie zastrzeżenie uważa się za nieistniejące, a gdy zapis bez niego by nie powstał, jest nieważny (art. 981³ KC)

Najważniejsza zasada: seed nie należy do żadnego dokumentu, który ma status prawny i będzie czytany przez obce osoby. Przechowywanie samych kluczy opisujemy w poradniku seed phrase: jak przechowywać, a hasło seed phrase wyjaśnia, dlaczego sama znajomość słów oznacza pełną władzę nad środkami.

Do testamentu nie wchodzi też instrukcja dostępu dla rodziny. Ma osobne życie: dokument, który wskazuje, co zrobić, aktualizujesz co roku, a testament zmieniasz rzadko. Co zawiera ta instrukcja, opisujemy w poradniku co zawiera instrukcja dostępu dla rodziny.

Zapis zwykły a zapis windykacyjny

W testamencie można ustanowić zapis, czyli rozrządzenie konkretnym składnikiem majątku na rzecz wskazanej osoby, bez powoływania jej na spadkobiercę. Kodeks cywilny zna dwie odmiany.

	Zapis zwykły	Zapis windykacyjny
Skutek	Spadkobierca ma obowiązek spełnić określone świadczenie majątkowe na rzecz zapisobiercy (art. 968 § 1 KC), a zapisobierca może go zażądać po ogłoszeniu testamentu (art. 970)	Zapisobierca nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (art. 981¹ § 1 KC)
Forma testamentu	Każda forma testamentu	Wyłącznie akt notarialny (art. 981¹ § 1 KC)
Przedmiot	Określone świadczenie majątkowe	Rzecz oznaczona co do tożsamości, zbywalne prawo majątkowe, przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne, użytkowanie lub służebność, ogół praw wspólnika spółki osobowej (art. 981¹ § 2 KC)
Warunek lub termin	Zależy od treści zapisu, ustal z notariuszem	Uważa się za nieistniejące, a gdy zapis bez nich by nie powstał, jest nieważny (art. 981³ KC)
Gdy przedmiot nie należy do spadkodawcy w chwili śmierci	Ustal z notariuszem	Zapis jest bezskuteczny (art. 981² KC)

Czy kryptowaluty można objąć zapisem windykacyjnym jako zbywalne prawo majątkowe, to pytanie, na które ustawa nie odpowiada wprost. Przepisy o zapisie windykacyjnym nie wspominają o krypto, a to, jak je opisać, zależy od tego, gdzie leżą: na koncie giełdy to w praktyce roszczenie wobec giełdy, a na własnym adresie to władza nad kluczem. Nie podajemy więc gotowego wzoru. Jeśli zależy Ci na tym, żeby wskazana osoba stała się właścicielem krypto z dniem śmierci, zapytaj notariusza, czy i jak to zapisać w Twoim układzie.

Jedno trzeba mieć na uwadze przy każdym zapisie. Zapisobierca, który nabył prawo, nadal nie ma kluczy. Sama zmiana właściciela w prawie niczego nie przenosi w sieci.

Testament własnoręczny czy notarialny?

	Własnoręczny	Notarialny
Wymagania	Napisany w całości ręką spadkodawcy, podpisany i opatrzony datą (art. 949 § 1 KC); brak daty nie unieważnia testamentu, jeśli nie budzi wątpliwości (§ 2)	Akt notarialny sporządzony przez notariusza (art. 950 KC)
Zapis windykacyjny	Niemożliwy	Możliwy
Ryzyko	Może zginąć, zostać zniszczony albo zakwestionowany	Mniejsze, bo sporządza go notariusz
Koszt	Zero	Taksa notarialna, ustal ją z kancelarią
Zmiana	Łatwo napisać nowy	Nowy akt u notariusza

Testament własnoręczny jest ważny, o ile spełnia wymagania formalne. Problemem bywa to, że rodzina o nim nie wie, że leży w szufladzie bez wskazówki, albo że trzeba go ujawnić w sprawie spadkowej, a nikt nie wie, gdzie jest. Przy testamencie notarialnym ślad zostaje w kancelarii, więc łatwiej go odnaleźć. Jeśli w grę wchodzi krypto o istotnej wartości albo chcesz użyć zapisu windykacyjnego, wybór jest prosty: notarialny.

Prawo zna też testamenty szczególne (ustny, wojskowy, na statku). Dotyczą wyjątkowych sytuacji i nie są rozwiązaniem dla krypto.

Depozyt u notariusza

Notariusz przyjmuje na przechowanie dokumenty, także w kopertach zamkniętych (art. 106 § 1 Prawa o notariacie). Z przyjęcia sporządza protokół, w którym wymienia datę przyjęcia, ustala tożsamość składającego i wskazuje, komu i na jakich warunkach dokument ma być wydany (art. 107 § 1). Hasło w słowniku: depozyt notarialny.

Dla krypto to rozwiązanie na instrukcję dostępu i na wskazówkę, gdzie leżą klucze. Seedu tam nie składamy: kto odbierze kopertę, ma pełną władzę nad środkami. Jak rozdzielić klucze, by żadna pojedyncza osoba ani miejsce nie wystarczyły, opisujemy w poradniku portfel multisig 2 z 3: dla kogo.

Warunki wydania koperty (komu i po okazaniu czego) ustalasz z notariuszem w protokole. Rozsądnie, gdy warunkiem jest dokument potwierdzający śmierć.

Po śmierci: akt poświadczenia dziedziczenia

Po śmierci spadkodawcy spadkobierca potrzebuje dokumentu potwierdzającego prawa. Może to być postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza (art. 1025 § 1 KC). Względem osób trzecich spadkobierca udowadnia swoje prawa jednym z tych dokumentów (art. 1027 KC). Żaden z nich nie powstanie przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 KC).

Akt poświadczenia dziedziczenia notariusz sporządza po spisaniu protokołu dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych (art. 95b Prawa o notariacie). Osobami zainteresowanymi są spadkobiercy ustawowi i testamentowi oraz osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne (art. 95aa § 1). Notariusz sporządza akt, gdy nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów, a przy zapisie windykacyjnym także co do osoby zapisobiercy i przedmiotu zapisu (art. 95e § 1). Hasło w słowniku: akt poświadczenia dziedziczenia.

Jeśli rodzina się nie zgadza albo są wątpliwości, sprawa trafia do sądu. Termin sześciu miesięcy na przyjęcie lub odrzucenie spadku biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania (art. 1015 KC). Gdy nic nie złoży, spadek zostaje przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Żaden z tych dokumentów nie otwiera portfela. O tym, dlaczego, piszemy w poradniku co się stanie z Twoim bitcoinem.

Co jeszcze rodzina musi mieć

Testament, nawet notarialny, jest jedną z trzech rzeczy. Pozostałe dwie to:

1. Instrukcja dostępu dla rodziny: dokument, który mówi, gdzie leży krypto i jak do niego dotrzeć. Nie zawiera seedu ani kwot.
2. Klucze w miejscu, do którego bliscy mają dostęp po Twojej śmierci i którego nie znajdzie przypadkowa osoba.

Instrukcję możesz napisać sam według szablonu z poradnika albo zrobić razem z nami. Opisujemy to na stronie Dla rodziny: instrukcja dostępu dla rodziny kosztuje orientacyjnie 200–500 €, a testament i sprawy spadkowe prowadzi notariusz lub prawnik. Kluczy nie widzimy i nie mamy dostępu do środków.

Przed wizytą u notariusza

Do kancelarii warto przyjść z krótką kartką pytań i informacjami:

1. Kto ma dziedziczyć i kto ma dostać krypto, jeśli to różne osoby.
2. Gdzie leży krypto (giełda, własny portfel), bez kwot i bez seedu.
3. Czy chcesz zapis windykacyjny na krypto i jak notariusz widzi jego skutek w Twoim układzie.
4. Czy notariusz przyjmie na przechowanie kopertę z instrukcją dostępu i na jakich warunkach ją wyda.
5. Jak wygląda zachowek w Twojej rodzinie i czy testament go uwzględnia.
6. Koszty: taksa notarialna i opłata za depozyt.

Pytanie o zapis windykacyjny na krypto zadaj wprost. Odpowiedź zależy od Twojego układu i od praktyki kancelarii, a my w tej kwestii nie zastępujemy notariusza. Kolejny krok to wizyta u doradcy podatkowego, jeśli chcesz znać skutki podatkowe dla bliskich. Zarys podatku jest w poradniku podatek od spadku kryptowalut i SD-Z2.

Stan na 19.10.2026.